Centrum Kultury Zamek

LAUREATKA NAGRODY IM. ADAMA MICKIEWICZA

Dorota Masłowska – jedna z najważniejszych polskich pisarek współczesnych. W 2002 roku zadebiutowała powieścią Wojna polsko-ruska pod flagą biało-czerwoną, która zastała nagrodzona Paszportem „Polityki”, za drugą, Paw królowej, dostała w 2006 roku Nagrodę Literacką Nike. Następnie spod jej pióra wyszły dramaty Dwoje biednych Rumunów mówiących po polsku (2006) oraz Między nami dobrze jest (2008) – oba, świetnie przyjęte przez czytelników i krytykę, doczekały się adaptacji teatralnych. Kolejne jej książki to m.in. Kochanie, zabiłam nasze koty (2012), Jak zostałam wiedźmą (2014), Inni ludzie (2018), zbiory felietonów Jak przejąć kontrolę nad światem (2017, 2020) i Mam tak samo jak ty (2023) dramat Bowie w Warszawie (2022) oraz powieść Magiczna rana (2024). W 2022 roku została uhonorowana Paszportem „Polityki” w kategorii Kreator Kultury. Równolegle do twórczości literackiej angażuje się w projekty muzyczne (Mister D, DOROTA) i teatralne.

Komentarz: 

Inga Iwasiów: Dorota Masłowska od początku swej twórczości zagląda w miejsca, które inni, owszem, widzą, ale nie słyszą dochodzących z nich dźwięków. Przetwarza i podkręca język istniejący, wprowadza bohaterów i bohaterki ucieleśniających społeczeństwo, które jest niemiłe. Kręcąc maszynką słów, wytwarza refreny, które podajemy dalej. „Język Masłowskiej” – temat referatów i wypracowań – nie gada do nas dla samego gadania. Gdyby pisarka nie urządzała nam punktów obserwacyjnych, byłaby to aż gra słów i wyobraźni. Aż, bo czego więcej chcieć od prozy, dramatu, piosenki? Na przykład transu, ironii i skupienia. Tytuł „Magiczna rana” odnoszę nie tylko do wydanego w 2024 roku zbioru. Dorota Masłowska magicznie, metodą unikatową, otwiera społeczne rany. Wchodzi pod wodę, wyławia butelkę po fancie, żebyśmy przestali udawać empatycznych i zadowolonych frustratów. Wie o nas coraz więcej.

Maciej Jakubowiak: To musi być dziwne uczucie: mieć czterdzieści parę lat i już uchodzić za klasyczkę krajowej literatury. Ale trudno z tym dyskutować. Dorota Masłowska miała lat niespełna dwadzieścia, kiedy wrzuciła do literatury polskiej bombę, która rozbiła wszelkie oczekiwania i językowe nawyki. I pewnie mogłaby tamtym sukcesem żywić się wygodnie do dziś. Ale Masłowska ma najwyraźniej ten przymus, który definiuje najlepsze artystki i najlepszych artystów, by stawiać wyzwania przede wszystkim sobie, próbować rzeczy, których dotąd nie próbowała, i chodzić tam, gdzie jeszcze jej nie było. Z każdą kolejną książką, dramatem i albumem muzycznym robi się to coraz trudniejsze, ale Masłowska nie ustaje w kwestionowaniu tego wszystkiego, co wiemy o Masłowskiej. Sprawia to, że ten całokształt, za który dostaje nagrodę, tak naprawdę nie istnieje, wcale nie jest gotowy i pewnie jeszcze długo nie będzie. Tym lepiej.

Magdalena Kicińska: Nagroda im. Adama Mickiewicza przyznawana jest „za wybitne zasługi dla polskiej literatury i kultury”. To, co wnosi twórczość Doroty Masłowskiej, jest bez wątpienia nie tylko wybitne i wyjątkowe, ale już od dawna kanoniczne. Trudno sobie wyobrazić współczesną polską prozę bez jej odwagi i wyobraźni, które pozwalają językowi opowiadać historie o tym, jacy jesteśmy, choć czasem się tego wstydzimy; jacy chcielibyśmy być, gdybyśmy się potrafili go wyzbyć; jacy, magicznie, stajemy się, spotykając w lekturze.

Urszula Glensk: Spostrzegawczości Dorocie Masłowskiej mógłby pozazdrościć Bolesław Prus. Od debiutanckiej „Wojny polsko-ruskiej” pisarka szuka i znajduje język oddający stany subkulturowej świadomości, normy i absurdu, mody i awangardy. Opowiada rzeczywistość społeczną w kodzie naturalistycznego eksperymentu. Rejestruje atrybuty i rekwizyty codzienności. W jej prozie – wraz z upływającym czasem – dresiarzy zastępują raperzy czy „kobiety w rozsypce”. Tracą znaczenie barwy adidasów, nabierają znaczenia barwy tipsów, trzepaki zmieniają się na ozdobione stiukami banki, a szlugi zmieniają się w „nakładki na bruksizm”, jednak siła wyrazu tego szyderczego i spostrzegawczego pisarstwa nie taci magnetyzmu. Madame Prus polskiej literatury współczesnej. 

Grzegorz Olszański: W „Poemacie mojej melancholii” Rafał Wojaczek napisał: „Mickiewicz jest kobietą”. I jak tu nie wierzyć w profetyczne właściwości poezji!  

NOMIINOWANI DO NAGRODY-STYPENDIUM IM. STANISŁAWA BARAŃCZAKA:

Monika Gromala – doktora nauk humanistycznych, literaturoznawczyni i eseistka. Badaczka twórczości Paula Celana, dwudziestowiecznej literatury austriackiej oraz tekstów kultury odpowiadających na doświadczenie Zagłady. Zainteresowana historiami niesamowitymi. Na Uniwersytecie Muri im. Franza Kafki kieruje Pracownią Nekropoetyki. Autorka książek Resuscytacje Celana – strategia widmontologiczna (Austeria 2018), Domokrążcy. Celan –Bachmann – Jelinek (Austeria 2025) oraz tomu poetyckiego Matka jest (WBPiCAK 2021). Mieszka w Wiedniu.

Justyna Kulikowska – ur. 1993, poetka.  Autorka tomów Hejt i inne bangery (Ha!art, 2018), Tab_s (WBPiCAK, 2020), gift. z Podlasia (WBPiCAK, 2021), Obóz zabaw (WBPiCAK, 2023) oraz najnowszej Wnyki dla światła, który wszedł także w skład jej książki Wiersze zebrane (2018-2025). Nominowana do Nagrody Literackiej m.st. Warszawy (2022), dwukrotnie do Nagrody Literackiej „Nike” (2021, 2022). Laureatka Nagrody im. Kazimiery Iłłakowiczówny (2019),  Nagrody Literackiej Gdynia (2022), Nagrody Literackiej Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego (2022 i 2024),  Nagrody Literackiej m.st. Warszawy w kategorii (2024). Dorastała w Żebrach, nadal mieszka na Podlasiu. 

Paweł Rzewuski –  doktor filozofii i historyk, zajmujący się filozofią polityki oraz historią społeczną. Jest autorem Filozofii Piłsudskiego, a także książki Grzechy „Paryża Północy”, wydanej przez Wydawnictwo Literackie w 2019 roku; dzięki nominacji do Nagrody Specjalnej Identitas uczestniczył również w warsztatach na wyspie Uløya. W jego dorobku znajdują się także powieści Syn bagien oraz Krzywda, które pokazują, że obok eseistyki i pisarstwa historycznego rozwija również nurt literacki, sięgający po kryminał, grozę i realia dawnej Rzeczypospolitej.