Centrum Kultury Zamek

IN PRAISE OF FREEDOM

Freedom is a lofty and multivocal notion, and it is certain to be discussed in all its inflections as the centenary of Polish independence will be celebrated. We would like to join this polyphony of voices through ''In Praise of Freedom'', a programme comprising our Sundays Together at the Castle, exhibitions, sermons, and a particularly festive St. Martin’s Name Day.

Since last March, the monthly Sundays Together at the Castle have been all about the good and freedom of all of us. We have invited ecologists, feminists and people with a novel vision of social economics to join us and share their ideas. Freedom or its lack has also been addressed in the course of meetings, film screenings, walks, and meals. This autumn, we will get together again to learn responsibility for one’s country or consider the role of women in democracy.

Our immediate surroundings are perhaps the best place to learn about freedom. It is also the domain where freedom, one’s very own and the freedom of others can be palpably tended and nurtured. Curators of our exhibition entitled ''World Peace Begins'' at the Family Table'' (8.09.-7.10.) aim to encourage us to reflect on the influence we have over freedom. Defining local freedom and peace, works by Kamil Kuskowski, Zbigniew Libera, Elżbieta Jabłońska, Daniel Rycharski and Jana Shostak are intended for everyone, especially for the very young viewers and those who give contemporary art a wide berth. The workshops and meetings which accompany the show, all in the spirit of new organic work, will familiarize the audience with such phenomena as freedom in a group, inner emigration, of creative freedom.

The issues addressed during Sundays Together at the Castle and those tackled by contemporary artists were not alien to activists who struggled to forge new Polish statehood after 1918. Thus, during the exhibition entitled ''Freedom is Just the Beginning'' (23.10.-26.11.) we are going to take a look at how people of the interwar years tried to resolve these issues while facing social and political challenges of their times. Within the space of the exhibition we will delve even further, trying to determine the essence of freedom and social solidarity. In October and November, that venue will see lessons on history and body politic, meetings with authors of books and sermons, specially prepared to go with the exhibition. In all of those, the Praise of Freedom will be the foremost theme.

We believe that how people understand freedom is crucial for every community. We are aware that some of its spheres are regulated, while there are some that no authority should intrude upon. We would like CK ZAMEK’s ''In Praise of Freedom'' to contribute to a conscious, active and responsible community, which strives for a right to a life of dignity for all its members, the most disadvantaged ones in particular.

Wystawa „Pokój na świecie zaczyna się przy rodzinnym stole” / 8.09.-7.10.

Spójrzmy na wolność z bliska, w wydaniu skrajnie lokalnym i indywidualnym. Wobec polityki i historii, na które nie mamy wpływu, dbałość o wolność w najbliższym otoczeniu staje się czasem jedynym polem manewru. Zgromadzone prace mają zachęcić do namysłu na temat organizowania własnej wolności i budowania pokoju.

Poprzez dobór aranżacji przestrzeni oraz programu towarzyszącego podjęto próbę stworzenia „wystawy dla każdego” – jest ona adresowana także do dzieci, rodziców czy osób, które deklarują swą niechęć wobec hermetycznych prezentacji sztuki współczesnej.

kurator: Jagna Domżalska

kurator programu edukacyjnego: Maciej Szymaniak

oprawa graficzna i aranżacja: Grigory Popov

Elżbieta Jabłońska, Kamil Kuskowski, Zbigniew Libera, Daniel Rycharski i Jana Shostak

Wystawa „Wolność to dopiero początek” / 24.10.-25.11.

Wolność to pojęcie zarówno wzniosłe i zabarwione pozytywną emocją, jak i wieloznaczne i trudne do zdefiniowania. Stwarza to poważny problem, gdyż sposób rozumienia idei wolności jest kluczowy dla funkcjonowania każdej wspólnoty, w której określane są obszary podlegające regulacjom i te sfery życia, w które żadnej ustalającej owe reguły władzy nie wolno wkraczać.

Program „Pochwała wolności”, przygotowany przez CK ZAMEK w ramach obchodów 100. rocznicy odzyskania niepodległości, jest formą naszego udziału w dialogu na temat rozumienia idei wolności. Uważamy, że dyskusja na temat sposobu jej pojmowania powinna trwać nieustannie, uwzględniając różne punkty widzenia, ścierające się interesy, a przede wszystkim potrzeby grup mniejszościowych, którym sama niezależność państwowa i demokratycznie wyłaniana władza nie gwarantują automatycznie dostępu do pełni praw obywatelskich.

W tradycji polskiej pojęcie wolności odnosi się przede wszystkim do doświadczenia zaborów. Konsekwencje wynikające z historii w dużej mierze określają narrację dominującą podczas obchodów 100. rocznicy powrotu naszego kraju na mapę Europy. W takim ujęciu byt narodu i pomyślność polskiego etnosu są wartością nadrzędną, spychającą na dalszy plan zagadnienia dotyczące praw jednostki i wolności obywateli. Zdajemy sobie sprawę, podobnie jak pokolenie przełomu XIX i XX wieku, że bez niepodległej ojczyzny – w której swobodnie może rozwijać się tożsamość kulturowa, język i narodowa wspólnota – nie może być mowy o pełnej wolności. Niemniej niezależność państwowa jest dla nas warunkiem pierwotnym, koniecznym, lecz niewystarczającym dla urzeczywistnienia pełni idei wolnościowych.

Bohaterowie wystawy „Wolność to dopiero początek” wiedzieli, że państwo polskie trzeba będzie urządzać od nowa, uwzględniając wyzwania społeczne i polityczne swoich czasów. Przypominamy postaci z tamtego okresu, nie skupiając się jednak na panteonie niepokornych, wyklętych, nieskazitelnych bohaterów. Pokazujemy osoby starające się budować ideę wspólnoty, która dba o równość szans wszystkich obywateli, udzielając przede wszystkim wsparcia najsłabszym. Rozumienie idei wolności, które pragniemy propagować w ramach naszego wydarzenia, nie skupia się zatem na „pilnowaniu niepodległości”. Dzisiejsza Polska nie jest szczególnie narażona na utratę suwerenności. Mobilizacja i kreowanie zewnętrznych i wewnętrznych wrogów staje się natomiast wygodnym narzędziem ograniczania praw i wolności obywateli.

Wystawa „Wolność to dopiero początek” jest próbą propagowania świadomej, budującej wspólnotę aktywności w sferze publicznej, zabiegającej o prawo do godnego życia jej członków. Wiele z dzisiejszych problemów związanych z dostępem do pełni praw obywatelskich obecnych było również w czasach odbudowywanej – po okresie zaborów – państwowości polskiej.

Bohaterki/bohaterowie wystawy:
Justyna Budzińska-Tylicka (1867-1936) – lekarka, działaczka feministyczna i społeczna; Oskar Bielawski (1891-1973) – lekarz, reformator polskiej psychiatrii; Adam Ciołkosz (1901-1978) – działacz polityczny; Jadwiga Dziubińska (1874-1937) – pedagożka, posłanka na Sejm Ustawodawczy, założycielka wielu szkół rolniczych; Janusz Korczak (1878 lub 1879-1942) – lekarz, pedagog, pisarz, publicysta i działacz społeczny; ks. Antoni Jan Ludwiczak (1878- 1942) – działacz oświatowy i polityczny, twórca potęgi Towarzystwa Czytelni Ludowych; Romuald Mielczarski (1871-1926) – działacz spółdzielczy, twórca m.in. Związku Spółdzielni Spożywców RP „Społem”; Józef Polak (1857-1928) – lekarz higienista, działacz społeczny; Helena Radlińska (1879-1954) – twórczyni polskiej pedagogiki społecznej; Stefania Sempołowska (1869-1944) – nauczycielka i działaczka oświatowa, publicystka; Szymon Starkiewicz (1877-1962) – – lekarz pediatra, twórca pierwszego w Polsce sanatorium dla dzieci chorych na gruźlicę kości, Antoni Zdanowski (1895 1948)  – działacz związkowy, jeden z założycieli Warszawskiej Spółdzielni Mieszkaniowej.

idea:   
Andrzej Maszewski
Joanna Przygońska
Wojciech Luchowski

konsultacja naukowa i współpraca:     
prof. UAM. dr hab. Piotr Okulewicz – Instytut Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
prof. UAM dr hab. Izabela Skórzyńska – Instytut Historii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza
dr hab. Urszula Glensk – Instytut Dziennikarstwa i Komunikacji Społecznej Uniwersytetu Wrocławskiego

kwerenda materiałów źródłowych i wstępne biogramy:
Norbert Delestowicz, Adam Dohnal, Kacper Dziekan, Karolina Górska, Anna Hekert, Wojciech Jenerałek, Martyna Łukasziewicz, Ewa Martinek, Katarzyna Okoniewska, Robert T. Tomczak, Patrycja Waśkowiak

projekty graficzne:
Marcin Markowski

projekt ekspozycji:

Wojciech Luchowski

Kalendarium wydarzeń

Wydarzenia

Data
Kategorie
Uczestnicy