ZAMEK Culture Centre

Czy mamy prawo do ciszy? A może powinniśmy zapytać inaczej: jakim prawem jesteśmy jej dzisiaj pozbawiani na każdym kroku? Co z nami robi hałas, który towarzyszy nam już niemal nieustannie? Jak wpływa na nas, na nasze życie, zdrowie, relacje z innymi? Co tracimy, gdy pozwalamy odebrać sobie prawo do ciszy? I dlaczego uznajemy, że zorganizowanie ogłuszającego koncertu w parku w centrum miasta to rzecz normalna, a pragnienie ciszy to luksus, na który mogą sobie pozwolić ci, których stać na wyprowadzkę do cichych enklaw.  

To tylko niektóre pytania, które chcielibyśmy zadać w naszej rozmowie, do której zaprosiliśmy specjalistów(-tki) z różnych dziedzin. A kontekstem będzie dla nas najnowszy numer „Czasu Kultury”, którego główny temat brzmi: „Ciszej!”

„Bycie (tam, gdzie jest) Ciszej! w świecie przesytu dźwięków, natychmiastowej komunikacji i nieustannego szumu staje się dziś towarem, przywilejem i gestem oporu. Coraz częściej występuje jako nazwa inwestycji deweloperskich, usługa «premium» w postaci silent retreats lub aplikacji sprzedających «cyfrowe Wyciszenie». Jednocześnie powraca jako przestrzeń potencjalna – miejsce uważnego współistnienia, wsłuchiwania się w innych i kształtowania zrównoważonych miast. Cisza przestaje być biernym brakiem hałasu, staje się aktywną siłą zdolną wspierać wielogatunkowe wspólnoty, kwestionować dominujące modele komunikacji i otwierać alternatywne sposoby bycia” – pisze Monika Bakke, redaktorka prowadząca ten numer „Czasu Kultury”, która będzie jedną z uczestniczek naszej rozmowy. „W świecie nieustannej głośności, «ciszej» znaczy bardziej obecnie, bardziej odpowiedzialnie, bardziej wspólnie”. 

MONIKA BAKKE – założycielka Centrum Humanistyki Środowiskowej UAM, filozofka, krytyczka sztuki i kuratorka; profesorka na Wydziale Filozoficznym UAM. Zajmuje się sztuką i estetyką w perspektywie posthumanistycznej, międzygatunkowej i genderowej. Autorka licznych tekstów naukowych w tym książek „Bio-transfiguracje. Sztuka i estetyka posthumanizmu” (2010), „Ciało otwarte” (2000); współautorka „Pleroma: Art in search of fullness” (1998); redaktorka „Estetyki australijskich Aborygenów” (2004), „Going Aerial: Air, Art, Architecture” (2006), „The Life of Air: Dwelling, Communicating, Manipulating” (2011) oraz „Refugia. (Prze)trwanie transgatunkowych wspólnot miejskich” (2021). Stypendystka British Council, Central European University, Jan van Eyck Academie, Cornell University i Australian National University. Zabiega o utworzenie Parku Ciszy w Poznaniu – na byłym Stadionie im. Edmunda Szyca.    

MICHAŁ KLICHOWSKI – profesor nauk społecznych. Pełnomocnik rektora ds. otwartej nauki, dyrektor Centrum Neuronauki Poznawczej, kierownik Zakładu Badań nad Procesem Uczenia Się Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Autor ponad 100 publikacji naukowych, w tym książek, artykułów i rozdziałów. Prowadzi badania podstawowe w obszarze neuronauki poznawczej i pedagogiki eksperymentalnej. Otrzymał wiele nagród naukowych, w tym Nagrodę Naukową Polskiej Akademii Nauk i stypendium MNiSW dla wybitnych młodych naukowców. Jego ostatnia książka została uznana przez jury konkursu ACADEMIA za najlepszą publikację akademicką w dziedzinie nauk społecznych i humanistycznych 2025 roku.

PATRYK LICHOTA – kompozytor, muzyk, autor instalacji multimedialnych, aplikacji AR/VR, wideo, spektakli teatralnych i słuchowisk. Absolwent kulturoznawstwa i muzykologii. Doktor nauk o sztuce, adiunkt w Instytucie Teatru i Sztuki Mediów, wykładowca na kierunku media interaktywne i widowiska UAM w Poznaniu. Stypendysta Visegrad Foundation w National Tsing Hua University w Tajwanie. Koordynator Kampanii Słyszę Dobre Dźwięki i „Przewodnika po ekologii akustycznej” dla Filharmonii w Szczecinie. Autor książek „Tradycje hałasu w sztuce dźwięku” i „Transpozycje obecności w sztuce mediów – od telekinezy do teleobecności”. 

LUCYNA MARZEC – badaczka literatury i zapisów życia, redaktorka naczelna „Czasu Kultury” (wspólnie z Maciejem Dudą). Napisała m.in. „Papiery po Iłłakowiczównie. Archiwum jako przedmiot badań” (2022). Pracuje w Instytucie Filologii Polskiej UAM w Poznaniu.